اظهارنامه مالیاتی 1405 + انواع اظهارنامه، مدارک لازم

1- اگر اظهارنامه مالیاتی ندهیم چه می‌شود؟

2- مهلت ارسال اظهارنامه اشخاص حقیقی چه زمانی است؟

3- مهلت شرکت‌ها چه زمانی است؟

4- آیا بدون فعالیت هم باید اظهارنامه ارسال کنیم؟

5- چه گروه‌هایی از ارائه اظهارنامه مالیاتی معاف هستند؟

6- برای تهیه اظهارنامه مالیاتی چه مدارکی لازم است؟

7- مهلت ارسال اظهارنامه اشخاص حقوقی و حقیقی

8- تفاوت اظهارنامه مالیاتی با سایر اسناد مالی

9- چه اشخاصی موظف به ارائه اظهارنامه الکترونیکی مالیاتی هستند؟

10-آموزش ویدئویی نحوه پر کردن و ارسال اظهارنامه مالیاتی 1405

11- چه اشخاصی موظف به ارائه اظهارنامه الکترونیکی مالیاتی هستند؟

12- چند نوع اظهارنامه برای اعلام درآمد داریم؟

به زبان ساده، اظهارنامه مالیاتی گزارشی است که مؤدی از درآمدها، هزینه‌ها و سایر اطلاعات مالی مورد نیاز خود در یک دوره مشخص به سازمان امور مالیاتی ارائه می‌کند.

البته موضوع به همین سادگی هم نیست، اینکه چه کسی باید اظهارنامه ارسال کند، چه مدارکی برای تهیه آن لازم است، اطلاعات اظهارنامه از کجا باید به دست بیاید و چه تفاوتی با اسناد حسابداری دارد، بررسی میکنیم.

اظهارنامه مالیاتی چیست؟

اظهارنامه مالیاتی گزارشی است که مؤدی در آن اطلاعات مالی و عملکرد اقتصادی خود را مطابق مقررات اعلام می کند.

مثلاً یک شرکت در طول سال خرید و فروش داشته، حقوق پرداخت کرده، اجاره داده، هزینه‌های مختلفی داشته و در نهایت به سود یا زیان رسیده است. اطلاعات مربوط به این فعالیت‌ها در سیستم حسابداری شرکت ثبت می‌شود و بخشی از اطلاعات موردنیاز برای انجام تکالیف مالیاتی نیز از همین سوابق به دست می‌آید.

تفاوت اظهارنامه مالیاتی با اسناد حسابداری چیست؟

اظهارنامه مالیاتی، سندی است که به‌طور خاص توسط اشخاص حقیقی و حقوقی برای محاسبه و پرداخت مالیات بر درآمد به سازمان امور مالیاتی ارائه می‌شود و تفاوت‌های قابل‌ توجهی با سایر اسناد مالی دارد. در‌حالی‌که اسناد مالی مانند صورت‌های مالی، گزارش‌های سود و زیان و ترازنامه، جزئیات مالی کلی یک شرکت یا شخص حقیقی را برای اهداف حسابرسی، ارزیابی و تجزیه و تحلیل درون سازمانی فراهم می‌کنند، اظهارنامه اشخاص حقیقی و حقوقی به‌طورخاص بر محاسبه درآمد قابل مالیات و تعیین مالیات سالانه متمرکز است.

این تفاوت هم در هدف از تهیه این اسناد و هم در محتوا و جزئیات ارائه شده در آن‌ها نیز منعکس می‌شود. اظهارنامه مالیاتی به سازمان‌های دولتی اجازه می‌دهد تا به‌طور موثر بر میزان مالیات قابل پرداخت نظارت کنند، در حالی‌که سایر اسناد مالی به‌طورعمده برای طرف‌های ذی‌ربط داخلی و خارجی تهیه می‌شوند.

چه کسانی در سال 1405 ملزم به انجام تکالیف مالیاتی و تسلیم اظهارنامه هستند؟

ارسال صورت‌حساب و تسلیم اظهارنامه را می‌توان در دسته‌بندی‌های زیر خلاصه کرد:

1. اشخاص حقوقی (تمامی شرکت‌ها)

کلیه شرکت‌ها و مؤسسات حقوقی که در ایران به ثبت رسیده‌اند، فارغ از میزان درآمد یا سود و زیان، ملزم به صدور صورت‌حساب الکترونیکی و تسلیم اظهارنامه مالیاتی (یا فرم تبصره ماده 100 در صورت واجد شرایط بودن) هستند.

2. اشخاص حقیقی (صاحبان مشاغل)

تمامی اشخاص حقیقی که در ایران به فعالیت اقتصادی اشتغال دارند. تفاوتی نمی‌کند که فعالیت در قالب فروشگاه، دفتر فنی، خدمات پزشکی یا واسطه‌گری باشد؛ هر شخصی که دارای پرونده مالیاتی است، مکلف به انجام تکالیف قانونی است.

1. نکته مهم: حتی در صورت داشتن معافیت‌های موضوع ماده 81 (فعالیت‌های کشاورزی) یا نرخ صفر، «ارسال اظهارنامه» جهت بهره‌مندی از این معافیت‌ها طبق قانون الزامی است.

3. اشخاص غیرمقیم و اتباع خارجی

1. اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی که اقامت خارج از کشور را دارند اما منبع درآمد آن‌ها در داخل ایران است.
2. اتباع خارجی که از فعالیت‌های اقتصادی درون مرزهای ایران کسب درآمد می‌کنند، مطابق قوانین جاری مشمول پرداخت مالیات و انجام تکالیف قانونی هستند.

چه کسانی از تسلیم اظهارنامه معاف‌اند؟

این بخش نیازمند دقت بالایی است تا مخاطب دچار خطای محاسباتی نشود. معافیت‌ها در قانون مالیات‌های مستقیم به این صورت تعریف شده‌اند:

1. نهادهای دولتی و عمومی: وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی، شهرداری‌ها و سازمان‌هایی که بودجه آن‌ها به موجب قانون توسط دولت تأمین می‌شود (طبق ماده 2 قانون مالیات‌های مستقیم).
2. گروه‌های خاص معاف: فعالیت‌های کشاورزی، دامپروری، پرورش ماهی و زنبورعسل (موضوع ماده 81) مشمول معافیت هستند، اما این به معنای عدم نیاز به ثبت‌نام و تشکیل پرونده نیست؛ بلکه برای استفاده از معافیت، تسلیم اظهارنامه در زمان مقرر الزامی است.
3. حقوق‌بگیران: کارگران و کارمندان (موضوع فصل مالیات بر درآمد حقوق) تکلیفی برای تسلیم اظهارنامه عملکرد ندارند، چرا که مالیات آن‌ها توسط کارفرما کسر و پرداخت می‌شود.

انواع اظهارنامه مالیاتی 1405 در نظام مالیاتی ایران

انواع اظهارنامه ‌ها https://my.tax.gov.ir بر اساس ماهیت فعالیت و نوع مالیات، به شرح زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

1. اظهارنامه عملکرد (موضوع ماده 110 و 95 قانون مالیات‌ های مستقیم)

این اظهارنامه مهم‌ ترین سند مالیاتی سالانه مؤدیان است که وضعیت مالی کسب وکار را در یک سال مالیاتی (معمولاً سال شمسی) نشان می‌دهد.

اشخاص حقوقی: تمامی شرکت‌ها (اعم از تجاری و غیرتجاری) موظف ‌اند حداکثر 4 ماه پس از پایان سال مالی، اظهارنامه عملکرد خود را ارائه نمایند.

اشخاص حقیقی (صاحبان مشاغل): صاحبان کسب‌ وکارهای انفرادی یا مشارکتی موظف ‌اند اظهارنامه خود را بر اساس درآمدها و هزینه‌های سالانه در مواعد قانونی مقرر تسلیم نمایند.

2. اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده (موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده)

این اظهارنامه به‌صورت فصلی (دوره‌ای) و در پایان هر فصل (3 ماهه) تنظیم می‌گردد. در این سند، مؤدی مابه ‌التفاوت مالیات و عوارض دریافتی از خریداران و مالیات و عوارض پرداختی بابت خرید کالا و خدمات را محاسبه و به سازمان امور مالیاتی گزارش می‌دهد.

نکته: عدم تسلیم این اظهارنامه در مهلت قانونی (15 روز پس از پایان هر فصل)، موجب تعلق جرایم غیرقابل بخشودگی می شود.

3. اظهارنامه مالیات بر درآمد اجاره املاک (موضوع ماده 80 قانون مالیات‌ های مستقیم)

اشخاص حقیقی که دارای درآمد ناشی از اجاره املاک (تجاری، اداری یا مسکونی) هستند، مکلف ‌اند اظهارنامه مالیات بر درآمد اجاره را تا پایان خردادماه هر سال تسلیم نمایند. این اظهارنامه بر اساس درآمدهای محقق شده در سال قبل تنظیم می‌گردد.

4. اظهارنامه مالیات بر ارث (موضوع ماده 26 قانون مالیات‌های مستقیم)

وراث متوفی موظف ‌اند حداکثر ظرف مدت یک سال از تاریخ فوت، اظهارنامه‌ای حاوی کلیه اقلام دارایی‌های متوفی به همراه اسناد و مدارک مربوطه تنظیم و به سازمان امور مالیاتی تسلیم نمایند. این امر جهت تعیین تکلیف وضعیت مالیاتی دارایی‌های متوفی و دریافت گواهی انحصار وراثت الزامی است.

آیا هر کسی که درآمد دارد باید اظهارنامه بدهد؟

خیر لزوما داشتن درآمد به‌ تنهایی به این معنی نیست که همه افراد دقیقاً باید یک نوع اظهارنامه ارسال کنند. نوع درآمد، نوع فعالیت، وضعیت مؤدی و مقررات مربوط تعیین می‌کند که فرد چه تکالیفی داشته باشد.

در مورد برخی صاحبان مشاغل نیز ممکن است با توجه به شرایط قانونی، امکان استفاده از مقررات تبصره ماده 100 وجود داشته باشد. بنابراین تشخیص تکلیف مالیاتی، اولین قدم است.

چه گروه‌هایی از ارائه اظهارنامه مالیاتی معاف هستند؟

برخی از نهادها و اشخاص، به دلیل ماهیت فعالیتشان، از پرداخت مالیات بر درآمد یا ارائه اظهارنامه عملکرد معاف هستند. این معافیت‌ها بر اساس نوع فعالیت و منبع تأمین مالی آن‌ها تعیین می‌شود. مهم‌ترین این گروه‌ها عبارتند از:

1. نهادها و سازمان‌های دولتی و عمومی

سازمان‌هایی که فعالیت آن‌ها بر پایه منافع عمومی است و بودجه آن‌ها از منابع دولتی تأمین می‌شود، از پرداخت مالیات بر درآمد معاف هستند. این گروه‌ها شامل موارد زیر می‌شوند:

1. وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی
2. شهرداری هاو سازمان‌های زیرمجموعه آن‌ها
3. سازمان‌هایی که از بودجه عمومی دولت استفاده می‌کنند
4. مؤسسات و نهادهای غیرانتفاعی تحت نظارت دولت

2. گروه‌های خاص و تعاونی‌ها

1. برخی فعالیت‌های گروهی که هدف آن‌ها رفاه اعضا و نه سودآوری تجاری است، مشمول معافیت هستند:
2. شرکت‌های تعاونی دانش‌آموزی و دانشجویی
3. تعاونی‌های مصرفی و تولیدی که طبق قانون از معافیت برخوردارند

برای تهیه اظهارنامه مالیاتی چه مدارکی لازم است؟

مدارک موردنیاز به نوع فعالیت و نوع مؤدی بستگی دارد، اما معمولاً بررسی این موارد ضروری است:

1- اطلاعات هویتی و اطلاعات مربوط به فعالیت

2- اسناد و فاکتورهای فروش

3- اسناد خرید

4- هزینه‌ های انجام‌ شده

5- قراردادهای مرتبط با فعالیت

6- اطلاعات حساب‌های بانکی مرتبط با کسب ‌وکار

7- اطلاعات دارایی‌ها و بدهی‌ها

8- اطلاعات مربوط به صورتحساب‌های الکترونیکی

9- صورت‌های مالی و گزارش‌های حسابداری، در موارد مربوط

نکته مهم این است که صرف داشتن یک مدرک به معنی قابل قبول بودن آن از نظر مالیاتی نیست. برای مثال، هزینه‌ها باید شرایط مقرر در قوانین مالیاتی را داشته باشند تا بتوانند در محاسبه درآمد مشمول مالیات مورد پذیرش قرار بگیرند.

اقلام کلیدی اظهارنامه مالیاتی در سال 1405؛ چه چیزی را باید در سامانه بررسی و تأیید کنید؟

1. اطلاعات احراز هویت و اسناد قانونی

1. مشخصات هویتی و صاحبان امضا: اطمینان از مطابقت اطلاعات هویتی با آخرین تغییرات اساسنامه (برای اشخاص حقوقی) و اطلاعات پایگاه ثبتی.
2. دسترسی به درگاه: پیش‌نیاز ورود به سامانه، داشتن نام کاربری و رمز عبور (یا کد یکبار مصرف OTP) معتبر است که نباید در اختیار افراد غیرمسئول قرار گیرد.

2. اطلاعات مالی و ترازنامه (خروجیِ دفاتر قانونی)

اگرچه سامانه بسیاری از داده‌ها را دارد، اما شما مسئول نهایی ثبت دقیق موارد زیر هستید:

1. اطلاعات سود و زیان: درج دقیق درآمدهای عملیاتی و غیرعملیاتی مطابق با استانداردهای حسابداری.
2. ترازنامه (صورت وضعیت مالی): اقلام دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام هرگونه مغایرت در ترازنامه، اولین چیزی است که سیستم‌های هوشمند مالیاتی برای بررسی پرونده شما انتخاب می‌کنند.

3. انطباق و یکپارچگی داده‌ها (مهم‌ترین مرحله در 1405)

در سال 1405، عدم انطباق سریع‌ترین راه برای جریمه شدن است. شما باید قبل از ارسال، این سه مورد را با هم چک کنید:

1. تطبیق با اظهارنامه ارزش افزوده: درآمد ابرازی در اظهارنامه عملکرد باید با مجموع صورت‌ حساب‌های الکترونیکی ارسال شده در سامانه مودیان و اظهارنامه‌های ارزش افزوده همخوانی داشته باشد.
2. تطبیق با گزارش‌های فصلی: اطمینان از اینکه خریدهای ثبت شده با گزارش‌های خرید و فروش هم‌ راستا هستند.

راهنمای جامع ثبت‌نام و ورود به سامانه مالیاتی؛ چگونه در سال 1405 اقدامات خود را آغاز کنیم؟

فرآیند ارسال اظهارنامه مالیاتی در سال 1405، شامل مراحل زیر است:

گام اول: پیش‌ثبت‌نام و احراز هویت دیجیتال

در این مرحله، مودی (اعم از حقیقی یا حقوقی) باید از طریق درگاه ملی خدمات مالیاتی، درخواست ایجاد پرونده دهد.

1. الزامات: داشتن کد اقتصادی، شماره تلفن همراه به نام مودی (یا نماینده قانونی) و کد پستی 10 رقمی معتبر.

گام دوم: استعلام و صحت‌ سنجی خودکار

پس از وارد کردن اطلاعات پایه، سیستم سازمان امور مالیاتی اطلاعات شما را با پایگاه‌های داده دیگر (مانند سازمان ثبت احوال، ثبت شرکت‌ها و سامانه مودیان) استعلام می‌کند.

گام سوم: صدور هویت دیجیتال (کد کاربری و رمز عبور)

پس از تأیید صحت اطلاعات، هویت دیجیتال مودی در سامانه ایجاد شده و اطلاعات ورود (نام کاربری و رمز عبور اولیه) از طریق پیامک امنیتی به شماره ثبت شده ارسال می‌گردد.

گام چهارم: تکمیل پروفایل اقتصادی در سامانه مودیان

پس از ورود اولیه، مودی موظف است اطلاعات دقیق فعالیت اقتصادی خود (شروع فعالیت، نوع فعالیت، آدرس دقیق محل فعالیت و…) را در سامانه تکمیل کند. این اطلاعات پایه، مبنای اصلی برای پیش‌نویس اظهارنامه‌های سال‌ های آتی خواهد بود.

گام پنجم: فعال‌سازی نهایی و وضعیت

پس از بررسی نهایی اطلاعات توسط سیستم، پرونده مودی در وضعیت فعال قرار می‌گیرد. در این مرحله، مودی می‌تواند با استفاده از داده‌های ثبت شده در سامانه مودیان، به سراغ بخش ارسال اظهارنامه الکترونیکی رفته و با استفاده از پیش‌ نویس‌ های آماده شده، اظهارنامه خود را تایید و ارسال کند.

چگونه به سامانه مالیاتی وارد شویم؟ (راهنمای ورود سریع)

برای دسترسی به خدمات، تنظیم اظهارنامه و مشاهده وضعیت پرونده، مودیان باید از طریق درگاه رسمی اقدام کنند.

1. ورود به درگاه رسمی سازمان امور مالیاتی به نشانی: tax.gov.ir

2. انتخاب گزینه ورود به خدمات مودیان یا ورود به سامانه مودیان

3. وارد کردن نام کاربری و رمز عبور دریافت شده

1. 4. (در صورت نیاز) تایید ورود از طریق رمز یکبار مصرف (OTP) که به شماره همراه شما ارسال می‌شود

مهلت ارسال اظهارنامه اشخاص حقیقی

زمان ارسال: معمولاً از ابتدای فروردین ماه شروع شده و تا پایان خرداد ادامه دارد.

تاریخ نهایی: طبق روال معمول، مهلت نهایی ارسال اظهارنامه برای اشخاص حقیقی تا 31 خرداد است.

گاهی سازمان امور مالیاتی با توجه به شرایط خاص، این مهلت را برای چند روز تا چند ماه تمدید می‌کند.

مهلت ارسال اظهارنامه اشخاص حقوقی

زمان ارسال: مهلت اشخاص حقوقی نسبت به اشخاص حقیقی طولانی‌ تر است.

تاریخ نهایی: معمولاً تا پایان تیر است و با توجه به شرایط خاص، این مهلت را برای چند روز تا چند ماه تمدید می‌کند.

جریمه عدم ارسال یا تأخیر در ارسال اظهارنامه

اگر مودی در مهلت مقرر (مثلاً تا پایان تیرماه برای اشخاص حقیقی) اظهارنامه خود را ارسال نکند، با دو نوع جریمه روبرو می‌شود:

1. جریمه عدم ارسال اظهارنامه: این جریمه معمولاً به صورت مبلغ ثابت (که هر سال با نرخ تورم و بخشنامه‌ها تغییر می‌کند) تعیین می‌شود.
2. جریمه دیرکرد: علاوه بر جریمه عدم ارسال، اگر مودی بخواهد اظهارنامه را با تأخیر ارسال کند، جریمه‌های مربوط به تأخیر در پرداخت مالیات (در صورت وجود مالیات متعلقه) نیز به آن اضافه می‌شود.

جریمه ارسال اظهارنامه اشتباه

این بخش از نظر سازمان امور مالیاتی، نوعی تقلب یا پنهان‌کاری تلقی می‌شود. اگر مودی اظهارنامه‌ای را ارسال کند که اطلاعات آن با واقعیت (حساب‌های بانکی، اسناد فروش، یا داده‌های سامانه مودیان) همخوانی نداشته باشد، با موارد زیر برخورد می‌شود:

1. جریمه عدم ارائه اسناد و دفاتر: اگر سازمان مالیاتی برای بررسی اظهارنامه اشتباه، از مودی اسناد را بخواهد و مودی ارائه ندهد، جریمه سنگینی اعمال می‌شود.
2. جریمه کذب بودن اظهارنامه: اگر مشخص شود مودی با قصد پنهان کردن درآمد، اطلاعات غلط ارائه داده است، جریمه‌های سنگینی (معمولاً درصدی از مبلغ مالیات پنهان شده) اعمال می‌شود.
3. جریمه عدم همکاری: در صورت عدم همکاری مودی در فرآیند رسیدگی به اشتباهات، جریمه‌های اضافی در نظر گرفته می‌شود.

فرآیند بررسی اظهارنامه‌ها و مهلت‌های قانونی؛ چه زمانی مودی از نتیجه مطلع می‌شود؟

پس از اینکه مودی وظیفه خود را در ارسال اظهارنامه الکترونیکی انجام داد، فرآیند بازبینی توسط سازمان امور مالیاتی آغاز می‌شود. این فرآیند شامل مراحل زیر است:

1. بازه زمانی بررسی (اعتبارسنجی)

طبق ماده 156 قانون مالیات‌های مستقیم، سازمان امور مالیاتی تا 12 ماه پس از تسلیم اظهارنامه، فرصت دارد تا با بررسی مدارک و مستندات ارائه شده توسط مودی، صحت اطلاعات را تأیید کرده یا در صورت مشاهده مغایرت، برگه تشخیص صادر کند.

2. ابلاغ و حق اعتراض

پس از صدور برگ تشخیص، سازمان مکلف است آن را به مودی ابلاغ کند.

1. مهلت اعتراض: مودی پس از ابلاغ، دارای 3 ماه فرصت قانونی است تا نسبت به موضوع برگ تشخیص، اعتراض نماید.
2. مسیر رسیدگی: اعتراضات مودیان در کمیسیون‌های مربوطه (مانند کمیسیون‌های اختلافات مالیاتی) مورد بررسی و رسیدگی قرار می‌گیرد.

آیا امکان اصلاح اظهارنامه پس از ارسال وجود دارد؟

بله، اما با محدودیت‌های زمانی و شرایط خاص. اگر پس از ارسال متوجه اشتباهی در محاسبات یا درج اطلاعات شدید، باید بدانید:

1. مهلت اصلاح خودکار: طبق ماده 200 و 26 قانون مالیات‌های مستقیم، مودی می‌تواند تا یک ماه پس از تاریخ تسلیم اظهارنامه، نسبت به اصلاح آن اقدام کند. این کار معمولاً برای رفع نقص‌های ظاهری یا اصلاح خطاهای محاسباتی ساده انجام می‌شود.

اظهارنامه مالیاتی چه ارتباطی با سامانه مؤدیان دارد؟

الکترونیکی‌ شدن بخش‌ های مختلف نظام مالیاتی، نام سامانه مؤدیان و صورتحساب الکترونیکی بیشتر از گذشته شنیده می‌شود.

اما اظهارنامه مالیاتی، سامانه مؤدیان و صورتحساب الکترونیکی سه مفهوم یکسان نیستند، سامانه مؤدیان بستری برای انجام بخشی از فرآیندهای مالیاتی و ثبت و تبادل اطلاعات مربوط به صورتحساب‌های الکترونیکی است، در حالی که اظهارنامه مربوط به اعلام اطلاعات عملکرد مالی مؤدی در چارچوب تکلیف قانونی مربوط به آن است.

سوال متداول

چرا استفاده از نرم‌افزار حسابداری برای تکمیل اظهارنامه مالیاتی توصیه می‌شود؟

استفاده از نرم‌افزار حسابداری به دقت و سرعت بخشیدن به فرآیند تکمیل اظهارنامه کمک می‌کند و خطاهای انسانی را به حداقل می‌رساند.

چه زمانی باید اظهارنامه مالیاتی ارسال شود؟

اظهارنامه مالیاتی برای اشخاص حقیقی تا پایان 31 خرداد ماه و برای اشخاص حقوقی تا پایان تیر ماه است که با توجه به شرایط هر سال تمدید می شود.

برای تنظیم یا بررسی اظهارنامه مالیاتی نیاز به کمک دارید؟

کارشناسان موسسه شریف می توانند پیش از ارسال، اطلاعات حسابداری، فروش، هزینه ها و سوابق مالیاتی شما رابررسی کنند تا ریسک مغایرت و خطا کاهش پیدا کند.